Vruchtbaarheidsproblemen bij het varken  en spermakwaliteit                       
Dat de vruchtbaarheid van de beer van cruciaal belang is, blijkt vooral op bedrijven die met natuurlijk dekkende beren werken of die bedrijfs-KI toepassen. Maar ook als het sperma van de KI-organisatie betrokken wordt, is het goed om een aantal aspecten van de vruchtbaarheid van de beer goed in ogenschouw te nemen.

Vruchtbaarheid heeft veel invloed
Bij bedrijfs-KI zet men een beperkt aantal beren in voor relatief veel zeugen. Problemen hakken er dan ook meteen flink in. Bepaalde problemen bij beren resulteren erin dat de beer niet kan dekken. Voorbeelden zijn kruiszwakte, kreupelheid aan de achterbenen, een slappe penis of een penis die niet kan uitschachten. Ook kan het zijn dat een beer niet wil dekken, omdat hij schrik heeft gekregen door een verkeerde behandeling of door pijn als gevolg van een ontsteking of verwonding van het geslachtsapparaat.

Erfelijke afwijkingen
Als een bedrijfs-KI-beer een erfelijke afwijking doorgeeft aan zijn nakomelingen, dan heeft dat grote gevolgen voor het bedrijf. Alleen al om deze reden is het noodzakelijk om een goede administratie bij te houden van de prestaties van een bedrijfs-KI-beer. Als men een nieuwe bedrijfs-KI beer inzet, is het ook verstandig om, zeker in het begin, zeugen niet met een andere beer over te dekken en geen mengsperma te gebruiken. Dat laatste is overigens formeel niet toegestaan, omdat in geval van bijvoorbeeld een varkenspestuitbraak precies nagegaan moet worden met welke beer een zeug is gedekt. Voorbeelden van afwijkingen waarbij erfelijkheid (vermoedelijk) een rol speelt zijn verlamde achterhand, kromme poten, dikke poten, ‘trillers’, ‘fietsers’, dopspenen, tweeslachtigheid, binnenberen, een gesloten aars, breuken en spreidzitters. Bovendien hebben sommige beren een erfelijke afwijking waardoor ze extreem kleine tomen geven.

Spermaproductie en verwerking
De spermaproductie kan verstoord raken door een hoge temperatuur in de teelballen van de beer. Dit kan het gevolg zijn van koorts door een infectieziekte, maar ook van extreem hoge buitentemperaturen of problemen van het beenwerk, waardoor de beer veel met zijn achterstel in het stro zit. Doordat het proces van spermaproductie lang duurt, kan het, na herstel van de beer zelf, nog vier tot zes weken duren tot ook de spermaproductie is hersteld. Sperma van een beer die ziek is geweest, moet dan ook zeer zorgvuldig beoordeeld worden voor gebruik. In sommige gevallen, zoals na een ernstige Abortus blauw-infectie, is de spermaproductie blijvend verstoord. Bij bedrijfs-KI kunnen fouten in de spermaverwerking leiden tot forse schade. Bekende fouten zijn temperatuurshock of verdunningsshock. Sperma en verdunner moeten bij mengen ongeveer dezelfde temperatuur hebben en de verdunner moet geleidelijk bij het sperma gevoegd worden. De concentratie van de verdunner moet precies goed zijn; exact een liter voor een zakje verdunner. Het aantal spermacellen per dosis moet ruim voldoende zijn: minstens 4 miljard om aan de veilige kant te blijven. Verder kunnen de nodige fouten optreden in hygiënisch werken en bij de opslag van kant en klare spermadoses. Het is verstandig om sperma van bedrijfs-KI goed te controleren en bij enige twijfel te laten onderzoeken door ons gespecialiseerde PCD-lab.

Natuurlijk dekkende beren
Gezondheidsproblemen die bij bedrijfs-KI-beren voorkomen, kunnen ook bij natuurlijk dekkende beren aan de orde zijn. Een extra risico van dekberen is het direct overdragen van infecties van het geslachtsapparaat. Witvuilen, veroorzaakt door bijvoorbeeld Leptospirose, kan in zo’n geval een serieus bedrijfsprobleem worden. Hygiënemaatregelen zijn dan nog belangrijker (schone dekstal, dekruimte). In geval van een hardnekkig witvuilprobleem zullen zeker de beren goed behandeld moeten worden met antibiotica, zoals bijvoorbeeld OTC. Soms probeert men ook antibioticumpasta in de voorhuid aan te brengen.

KI-sperma
Men mag ervan uit gaan dat KI-beren een goede vruchtbaarheid hebben. Toch is het goed om een paar zaken nauwkeurig in de gaten te houden. Bijvoorbeeld de houdbaarheid van het sperma is een aandachtspunt. KI-organisaties stellen dat sperma steeds beter houdbaar is door verbeterde verdunners. Toch moeten varkenshouders voorzichtig blijven. De bevruchtingsresultaten moeten het bewijs leveren. De verbeterde verdunners geven lang niet bij alle beren beter houdbaar sperma. Verder moeten de opslagomstandigheden in orde zijn. Als een thermobox in een omgeving staat die qua temperatuur meer dan 10 graden Celsius afwijkt van die in de thermobox (17 graden Celsius), dan kan dat ten koste gaan van de houdbaarheid. Bij sommige beren komt een afwijking in de chromosomen voor waardoor ze bijzonder kleine tomen krijgen (minder dan acht totaal geboren biggen). Door het verbod op mengsperma komt dit tegenwoordig sneller aan het licht. De meeste KI-organisaties controleren beren inmiddels op deze afwijking, voordat ze ingezet worden. Aangezien ook KI-beren soms aangeboren afwijkingen kunnen doorgeven, is ook hier weer een goede administratie van de inseminaties belangrijk.
 

Onderzoek sperma van beren
Berensperma kan in ons PCD-lab worden onderzocht op beweeglijkheid, houdbaarheid en op afwijkende cellen. Bij twijfel aan een hygiënische werkwijze kan het zinvol zijn om kant en klare spermadoses te laten onderzoeken op bacteriën (die mogen daar niet in voorkomen). Sperma voor onderzoek moet op de juiste temperatuur (17 graden Celsius) aangevoerd worden en minstens 1:1 verdund met spermaverdunner. Ook is het mogelijk om een zelfgemaakt uitstrijkje te laten beoordelen op afwijkende zaadcellen, mits dat uitstrijkje op de goede manier is gemaakt en gekleurd. Goed verpakte uitstrijkjes kunnen wel per post verzonden worden.

 

bron: Ziezo.biz GD