Heldere oplossingen
voorkom problemen bij drinkwatermedicatie

Klachten over oplosbare medicatie zijn in te delen in drie groepen.
Alvorens men probeert klachten op te lossen moet men zich realiseren in welke groep de klacht valt. In de praktijk probeert men vaak de ene klacht te lijf te gaan met oplossingen uit een andere groep. Doorgaans werkt dit averechts.

Tabel 1.  Oplosproblemen en verstoppingen, hoofdindeling naar oorzaak

 I. Procedure bij oplossen
Vaak wordt er van uitgegaan dat het product dient te worden opgelost door het al roerend toe te voegen aan koud water. Hierop zijn uitzonderingen.

Tabel 2.  Werkzame stoffen met speciale oplosbaarheidseigenschappen

Werkzame stof	Opmerking	pH na oplossen	Oplostemp *)
Amoxycilline	lost alleen op bij hoge pH met hulpstoffen	basisch	koud
Ampicilline	lost beter op bij hogere pH	neutraal	koud
Doxycycline	Vlokt met metaalionen uit. Citroenzuur vangt metaalionen weg in oplosbaar complex en houdt pH laag	zuur	kort warm
Flumequine	Hooggeconcentreerd oplossen in heet water, daarna doorverdunnen. Metaalionen leiden tot neerslagen	basisch, >8,5	heet
Na-salicylaat	Niet combineren met zure oplossingen.	basisch	warm
Oxytetra-cycline	Zie doxycycline	zuur	kort  warm
Tiamulin		neutraal	warm
Trim/sulfa	Poeders lossen niet op in water. Hiervoor zijn hulpstoffen nodig, zoals in TS-Sol.	neutraal	warm
Trimethoprim	lost nauwelijks op.	neutraal	warm
Tylosine	Lost beter op zonder roeren.	neutraal	heet

*) koud=20 graden, warm=40 graden, heet=60 graden;  
kort warm = warm oplossen en daarna snel  
doorverdunnen met koud water

 

II. Neerslagvorming
Een product is goed opgelost als er een heldere oplossing is ontstaan.
Wanneer verderop in het drinkwatersysteem een neerslag optreedt kan dit een chemische oorzaak of een mechanische oorzaak hebben.

De mechanische oorzaak kan optreden indien aanslag in de leiding loslaat (ketelsteen, CaCO3). Dit neerslag bruist indien het in contact wordt gebracht met azijn.

Een chemische oorzaak treedt op door een scheikundige reactie van de oplossing met ionen in het drinkwatersysteem.

• Oxytetracycline oplossing vlokt uit met metaalionen.
• Doxycycline oplossing vlokt uit met metaalionen.
• Flumequine oplossing slaat neer met metaalionen.

Waar komen de metaalionen vandaan?

• Vanuit de  oplossing: bijvoorbeeld hard   water, slecht ontijzerd water.
• Vanuit de wand van de leiding: corrosie van metalen leiding (bijv. roesten)
• corrosie als normaal proces
• Versnelde corrosie na gebruik van corrosieve stoffen (zuren, zouten, chloor, peroxide)

 

 

 

 

 Figuur 1. Corrosie van ijzeren leidingen en neerslag van carbonaat als gevolg van corrosie

III. Verontreiniging met micro-organismen
Toename van micro-organismen kan zich, afhankelijk van soort en hoeveelheid, uiten als slijmvorming (bijvoorbeeld: drinknippels verstopt met zwart slijm).

Elk drinkwatersysteem is verontreinigd met micro-organismen en stof, afkomstig uit de omgeving. In het water vermeerderen deze micro-organismen zich, afhankelijk van temperatuur, nutriënten en remmingsfactoren. Toediening van een antibioticum via het drinkwater leidt tot selectie onder micro-organismen in het drinkwatersysteem. Terwijl gevoelige micro-organismen worden geremd, krijgen ongevoelige micro-organismen juist extra kansen. In veel gevallen zullen dit schimmels en gisten zijn.

Een biofilm is een laag bacteriën, omgeven door zelfgeproduceerd slijm, vastgehecht op een oppervlak. Biofilms komen vaak voor in de natuur. Tandplak is hier een bekend voorbeeld van. De bacteriën die in een biofilm leven kunnen totaal andere eigenschappen krijgen dan de vrijlevende micro-organismen. Bacteriën in biofilms zijn beter bestand tegen toxische stoffen zoals antibiotica en detergent. Bovendien zijn bacteriën in biofilms beter bestand tegen uitdroging dan vrijlevende bacteriën, waarschijnlijk door de slijmlaag om de cellen heen. Soms wordt zodoende de antibioticum resistentie met een factor 1000 verhoogd.
Voor de veehouder kan biofilmvorming hinderlijk zijn wegens het dichtslibben van leidingen; naast verstoppingen en klontervorming kan dit ook tot corrosie leiden. Organische verontreiniging van drinkwatersystemen is vaak het begin van problemen met drinkwatermedicatie. Het verdient aanbeveling om het systeem regelmatig te reinigen en schoon te houden (bijvoorbeeld: voorraadvaten afsluiten met een deksel). 
Er bestaan verschillende manieren om een bestaand drinkwatersysteem voor landbouw-huisdieren te reinigen. De meest gebruikte zijn: chloor, chloordioxide, quaternaire ammonium-verbindingen, peroxide, zuren, combinatie-preparaten, ultra violet sterilisatie.


Figuur 2. Veel voorkomende oorzaken van
problemen in waterleidingssystemen.                                  

1= kwaliteit bronwater, 2= toevoegingen, zoals  medicijnen, chemische reagentia,
3= vlotterbakken, open verbindingen, 4= tankdoorvoeren, 5= bochtenwerk, 6= leidingmateriaal, roestvorming, 7=  temperatuurs-verhogingen, 8= doodlopende leidingen, 9= verzakkingen in de leiding, 10= koppelstukken, 11= leidingdiameter, 12= nippelaansluitingen. (Naar: VLM BV)