De ziekte Neospora
Verschijnselen
Neospora caninum is een van de belangrijkste besmettelijke oorzaken van verwerpen bij koeien.
Een infectie met Neospora leidt niet tot ziekteverschijnselen bij de koeien. Wel kan de parasiet door weefselbeschadiging de dood van de ongeboren vrucht veroorzaken. In een vroeg stadium van de dracht kan dit onopgemerkt blijven.
Vooral bij pinken komen de vruchtbaarheidsproblemen voor. Als de vrucht op een leeftijd van drie tot vier maanden sterft, kan deze verdrogen of mummificeren en vaak pas maanden later worden afgezet. Als de vrucht na de vierde maand van de dracht sterft, treedt vrijwel altijd binnen 48 uur abortus op.
Een enkele keer worden kalveren geboren met hersenafwijkingen ten gevolge van Neospora.
Niet elk geïnfecteerd dier verwerpt, maar kan de infectie wel overdragen.
Oorzaak
Neospora caninum is een ééncellige parasiet die in 1984 voor het eerst bij honden werd onderkend. Dit verklaart de toevoeging ‘caninum’ (Latijn voor hond). Rund en hond zijn betrokken bij de levenscyclus van de parasiet.
Besmettingsroute
Uit GD-onderzoek is veel bekend geworden over de besmettingsroute van Neospora. Besmetting vindt op twee manieren plaats:
- overdracht van moeder op kalf;
- overdracht via een eindgastheer, de hond.
Van moeder op kalf
Overdracht van koe op kalf is de belangrijkste besmettingsbron. Meer dan tachtig procent van de kalveren geboren uit besmette koeien is eveneens besmet. Op deze manier kan een Neospora-besmetting zich vele generaties lang in het koppel handhaven. Waarschijnlijk blijft een eenmaal besmet rund levenslang besmet. De meeste tijdens de dracht geïnfecteerde kalveren worden op het oog gezond geboren. Een enkele keer worden kalveren geboren met hersenafwijkingen ten gevolge van Neospora.
Via een eindgastheer
Een rund kan op elke leeftijd worden besmet via een eindgastheer. Uit onderzoek is naar voren gekomen dat de hond als eindgastheer fungeert. De hond neemt besmet materiaal van het rund op, bijvoorbeeld een verworpen vrucht, nageboorte of vruchtwater. Een tijdje later scheidt de hond met de ontlasting besmettelijke oöcysten (eitjes) van de parasiet weer uit. Het rund kan deze oöcysten vervolgens via het voer of het drinkwater opnemen.
De besmetting wordt door het rund niet met de mest uitgescheiden.
Schade
De schade door Neospora op een gemiddeld melkveebedrijf kan oplopen tot € 5.575,- per jaar. Dit is een gevolg van kosten door voortijdige afvoer, melkproductiedaling en langere tussenkalftijd (bron: WUR). Door een snelle opsporing van de besmetting en het tijdig nemen van maatregelen blijft de schade beperkt.
| |
Risicofactoren Neospora
Om schade als gevolg van Neospora te beperken, bevelen we de volgende maatregelen aan:
- geen besmette dieren aankopen. Door aan te kopen dieren vooraf te onderzoeken voorkomt u aankoop van besmette dieren;
- voorkomen dat het voer en het drinkwater van de runderen wordt verontreinigd door honden-ontlasting;
- voorkomen dat de hond besmet materiaal kan eten (verworpen vruchten, nageboorte, vruchtwater, rauw vlees);
- de hond niet in de afkalfstal of op de roosters van de ligboxenstal toelaten.
Invloed hond op probleembedrijf
GD-onderzoek heeft uitgewezen dat de aanwezigheid van een hond een risicofactor is voor het optreden van Neospora-abortus op een bedrijf. Uit onderzoek is naar voren gekomen dat de abortusproblemen meestal beginnen binnen anderhalf jaar nadat er een nieuwe hond op het bedrijf is gekomen. Dit betrof niet alleen jonge honden of de geboorte van puppies maar ook oudere honden. Ook is gebleken dat op bedrijven waar relatief veel gevallen van Neospora voorkomen, de honden vaker nageboorten opeten en vruchtwater oplikken. Verworpen vruchten worden zelden gegeten. Tevens doen deze honden vaker hun behoefte op de voergang of in het voer van de koeien. Niet op alle besmette bedrijven kon een verband worden gelegd tussen het aantal gevallen van Neospora-abortus en de hond. |
Lees verder hoe een onverwachte abortusstorm voorkomen kan worden. |
